فشارخون چیست؟

1391/12/19 0:0
- در امریکا فشارخون بالا یکی از دلایل اصلی مراجعه کننده افراد بزرگسال به مطب پزشک است.
- تقریبا از هر چهار نفر یک نفر مبتلا به فشارخون بالاست. تخمین زده می شود که 5 تا 10 میلیون فرد مبتلا به فشار خون بالا در دنیا وجود دارند که از بیماری خود آگاه نیستند.

 

مقدمه:
q     در امریکا فشارخون بالا یکی از دلایل اصلی مراجعه کننده افراد بزرگسال به مطب پزشک است.
q     تقریبا از هر چهار نفر یک نفر مبتلا به فشارخون بالاست. تخمین زده می شود که 5 تا 10 میلیون فرد مبتلا به فشار خون بالا در دنیا وجود دارند که از بیماری خود آگاه نیستند.
فشار خون بالا چیست؟
q     به این معنی است که فشار در داخل رگ های خونی بیش از حد طبیعی (120/80mmhg) است.
رگ های خونی بزرگ مثل لوله ی شلنگ باغ و رگ های خونی کوچک مثل کلمپ هستند. اگر کلمپ باز نگه داشته شود، آب آزادانه جریان می یابد و فشار کمی به دیواره های شلنگ وارد می کند ولی اگر کلمپ بسته یا تنگ شود فشار ایجاد شده علیه دیواره های شلنگ بیشتر خواهد شد. اگر در رگ‌های خونی فشار بیشتری نسبت به حالت طبیعی ایجاد شود قلب باید کار بیشتری انجام دهد تا خون را به همه عروق بدن برساند.
q     در واقع 2 نوع فشار خون در بدن وجود دارد.
q     فشار سیستولیک: نیروی ایجاد شده در زمانی است که قلب خون را با فشار به عروق پمپاژ می کند.
q     فشار دیاستولیک: فشار خونی است که در زمان استراحت قلب ایجاد می شود.
 
تشخیص
فشار سیستولیک
فشار دیاستولیک
نرمال
کمتر از 120
کمتر از 80
فشار خون در مرز افزایش
بین 139-120
بین 89-80
فشار خون بالا
140 و بالاتر
90 و بالاتر
 
دلایل ایجاد کننده فشار خون چیست؟
- اکثر افراد بدون دلیل دچار فشار خون بالا می شوند (95%)
- رژیم غذایی نامناسب
- وزن بالا
- (عادات) شیوه زندگی
- بیماری های زمینه ای مثل (بیماری های کلیوی، بیماری تیروئید)
- برخی داروها (برخی داروها مثل داروهای ضد آرتریت، ...)
- افزایش سن (سن بالا)
- جنسیت (مردان بیشتر از زنان)
- سابقه خانوادگی با فشار خون بالا
- غذاهای پر نمک
- سیگار
- ورزش نکردن
- بارداری (در برخی زنان)
آسیب های ناشی از فشار خون بالا:
- بزرگ شدن قلب و تضعیف آن
- آسیب رگ های خونی  
- کاهش جریان خون به مغز، قلب و بدن که منجر به حمله قلبی، سکته مغزی و یا نارسایی کلیوی می شود.
- آسیب به چشم (از دست دادن بینایی)
چگونه می توانم بگویم که من فشار خون بالا دارم؟
بیشتر مردم علائم فشار خون را ندارند و زمانی که توسط پزشک ویزیت (معاینه) می شوند بیماری فشار خون بالای آنها تشخیص داده می شود. اما تعدادی از افراد پس از سکته قلبی یا مغزی و یا نارسایی کلیه ناشی از افزایش فشار خون بیماری شان تشخیص داده می شود. به همین دلیل مهم است که افراد فشار خون خود را به طور منظم چک و مقدار آن را بدانید.
کنترل فشار خون با تغییر در شیوه زندگی:
هر فرد مبتلا به فشار خون بالا می تواند به کاهش فشار خون کمک کند و ریسک آن را با چند قدم ساده با تغییر در شیوه زندگی و توصیه های پزشک کاهش دهد.
برخی از مواردی که کمک کننده هستند مثل:
-         کاهش وزن در صورت داشتن اضافه وزن
- کاهش مصرف نمک در مواد غذایی
- خوردن 5 وعده میوه و سبزیجات روزانه
- فعالیت فیزیکی
- ترک سیگار یا قلیان
- حفظ قند خون در حد طبیعی
- کاهش سطح کلسترول خون خود
غذای خوشمزه و سالم:
لازم نیست که یک رژیم غذایی خاص داشته باشید و یا خود را از مزه خوب غذا محروم کنید. همان وعده های غذایی پخته شده با مواد تشکیل دهنده خوب را داشته باشید و فقط مقدار نمک و چربی آن را کاهش یابد.
* تغییر آهسته مواد غذایی بهتر از تغییر سریع آن است.
برخی از توصیه های انجمن قلب آمریکا:
1- تعادل بین غذا خوردن و فعالیت فیزیکی
2- خوردن رژیم غذایی غنی از میوه ها و سبزیجات
3- انتخاب غلات و غذاهای با فیبر بالا
4- خوردن ماهی حداقل 2 بار در هفته
5- استفاده از فرآورده های لبنی کم چرب (بدون خامه)
6- اجتناب از نوشیدنی و یا مواد غذایی با قند اضافه
7- انتخاب و تهیه غذاهای با نمک کم
توصیه های دیگر:
1) از مصرف فراورده های غذایی نمک سود مثل چیپس، پفک، سوسیس، کالباس و ... خودداری نمایید.
2) مصرف غذاهای چرب و سرخ شده را به حداقل برسانید. اما برای تأمین نیاز بدن خود به چربی، روزانه یک قاشق سوپخوری روغن گیاهی مثل روغن زیتون همراه غذا یا سالاد مصرف کنید.
3) مصرف غذاها به صورت آب پز، بخارپر یا تنوری باشد.
4) از مصرف سس برای سالاد یا سبزیجات خودداری کنید و به جای آن از روغن زیتون یا آبلیمو یا سرکه و سبزی های معطر استفاده کنید.
5) به جای روغن های جامد و کره از مارگارین و به جای چربی های حیوانی از روغن های مایع مثل روغن زیتون، روغن آفتابگردان و روغن ذرت استفاده کنید.
6) قبل از طبخ مرغ، پوست آن را کاملاً جدا کنید.
7) از مصرف کله پاچه، مغز و قلوه که حاوی مقادیر بالای چربی است خودداری کنید.
8) تا حد امکان مصرف گوشت قرمز و چربی های حیوانی را کاهش و گوشت مرغ، ماهی و سویا را جایگزین نمایید.
9) بهتر است بیشتر از 5-4 تخم مرغ در هفته چه به تنهایی و چه به داخل کوکو مصرف نکنید، در صورت بالا بودن چربی خون، مصرف زرده تخم مرغ به حداکثر سه عدد در هفته محدود شود.
10) مصرف روزانه 8-6 لیوان آب فراموش نشود.
11) در طول روز از 3-2 وعده غذایی شیر و فراورده های آن، استفاده کنید. بهتر است شیر یا ماست کم چرب مصرف کنید. نوشیدن یک لیوان شیر گرم، قبل از خواب به برطرف شدن کم خوابی نیز کمک می کند.
اهمیت ورزش:
فعالیت بدنی برای بدن شما بسیار مهم است. نه تنها به کنترل فشار خون بلکه به کلسترول طبیعی خون (چربی خون)، حفظ سطح قند خون طبیعی و افزایش اکسیژن رسانی به مغز و بهبود خلق و خوی شما کمک می کند.
قبل از شروع برنامه ورزشی با دکتر خود صحبت کنید. شما می توانید تنها با 5 تا 10 دقیقه قدم زدن آهسته (دو بار در هفته) شروع کنید. سپس آن را به حداقل 30 دقیقه در روز افزایش دهید. لازم نیست حتماً به ورزشگاه بروید. می توانید با پیاده روی در حیاط یا پارک این کار را انجام دهید. نکته ساده این است که ورزش به سادگی یک حرکت کردن است.
فعالیت های بدنی مناسب:
ü      قبل از شروع پیاده روی با تمرینات گرم کننده عضلات خود را گرم کنید.
ü      10-15 دقیقه پیاده روی کنید.
ü       مدت پیاده روی را به تدریج افزایش دهید تا حداکثر به یک ساعت در روز برسد.
ü       بهتر است پیاده روی را در نوبت صبح و عصر و هر بار 30 دقیقه انجام دهد. (اگر توانایی انجام 30 دقیقه پیاده روی مداوم را ندارید می توانید به جای آن 3 پیاده روی 10 دقیقه ای داشته باشید)
ü      برای پیاده روی کفش و لباس راحت بپوشید (متناسب با هوا)
ü       پیاده روی را با سرعت کم شروع کنید.
ü       سعی کنید در صورت امکان پیاده روی را بدون توقف انجام دهید. زیرا ایستادن مکرر و شروع مجدد پیاده روی مانع تأثیرات مثبت آن می شود.
ü      در صورت امکان با دوستان خود پیاده روی کنید.
ü      در صورت این که حین پیاده روی دچار درد قفسه سینه و تنگی نفس شدید، فوراً استراحت کنید و در مورد ادامه ورزش با پزشک خود مشورت کنید.
دارو درمانی:
بسیاری از افراد حداقل به 2 نوع دارو برای کنترل فشار خونشان نیاز دارند. داروها می توانند در پیشگیری و یا به تأخیر انداختن مشکلات مربوط به فشار خون بالا کمک کنند.
داروهای زیادی برای فشار خون وجود دارد که در افراد با بیماری های همزمان با فشار خون متفاوتند مثلاً در دیابتی ها یا حاملگی، ... .
کار داروهای فشار خون متفاوت هستند مثلاً برخی مایع و نمک اضافی را از بدن دفع می کنند و برخی دیگر سرعت ضربان قلب را کاهش می دهند و برخی دیگر عروق خونی را گشاد می کنند، که پزشک با توجه به این که کدام دارو برای شما مفید است دارو را تجویز می کنند.
بسیاری از افراد حداقل به 2 نوع دارو برای کنترل فشار خونشان نیاز دارند. داروها می توانند در پیشگیری و یا به تأخیر انداختن مشکلات مربوط به فشار خون بالا کمک کنند.
داروهای زیادی برای فشار خون وجود دارد که در افراد با بیماری های همزمان با فشار خون متفاوتند مثلاً در دیابتی ها یا حاملگی، ... .
کار داروهای فشار خون متفاوت هستند مثلاً برخی مایع و نمک اضافی را از بدن دفع می کنند و برخی دیگر سرعت ضربان قلب را کاهش می دهند و برخی دیگر عروق خونی را گشاد می کنند، که پزشک با توجه به این که کدام دارو برای شما مفید است دارو را تجویز می کنند.
نکته:
q     فشار خون می تواند با تغییر شیوه ی زندگی و یا دارو درمانی کنترل شود.
q     با یادگیری در مورد بیماری تان شما اولین گام به سوی موفقیت در مدیریت بیماری تان را برداشته اید.
 
 
منابع:
1.       وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، راهنمای آموزشی مراقبت های ادغام یافته و جامع سالمندی، معاونت سلامت- دفترسلامت خانواده و جمعیت اداره سلامت سالمندان
2.        خوشبین س، غوثی آ، فراهانی ع، مطلق محمد اسماعیل. راهنمای بهبود شیوه زندگی سالم در دوره سالمندی، تغذیه، 1386

3.     James Brown, A Guide to Managing High Blood Pressure Know Your Numbers, United States of America, 2009

دکتر مریم روانی پور ـ عضو هیئت علمی

خانم حکیمه واحدپرست ـ عضو هیئت علمی

رقیه خضری ـ دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری


   
تعداد بازدید:   ۲۳۰۳

 


چاپ | ارسال به ايميل
< >